Cà phê Robusta - Sức mạnh của hạt cà phê Việt Nam

Robusta có nguồn gốc ở Tây Phi, đến từ Belgian Congo, sau đó được người Hà Lan mang qua vùng Java - Indonesia trồng và phát triển vào năm 1876 thay cho Arabica Typica hay bị bệnh rụng lá và năng suất kém. Ở Việt Nam Robusta là loại cây cà phê chủ đạo.

Cà phê Robusta: Nguồn gốc và đặc điểm

Robusta có gốc từ robust – có ý nghĩa là mạnh. Cà phê Robusta có nghĩa là một loại cà phê có vị mạnh, giàu caffeine. Cà phê Robusta có tên khoa học là Coffea robusta hay còn gọi là cà phê Vối, có hàm lượng caffeine từ 2 - 4%, có vị gắt hơn, hạt tròn hơn và nhỏ hơn hạt cà phê Arabica.

Thực tế, Robusta là loại cà phê mới được phát hiện ra gần đây và nhanh chóng được trồng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới là nhờ cây cà phê này dễ chăm sóc, dễ trồng, và khả năng đề kháng sâu bệnh cao. Tại Việt Nam cà phê Robusta tên tiếng Việt gọi là cà phê vối.

Đặc điểm cây cà phê Robusta

Cây cà phê Robusta có dạng cây gỗ hoặc cây bụi, chiều cao của cây trưởng thành có thể lên tới 10m. Quả cà phê có hình tròn, hạt nhỏ hơn hạt cà phê Arabica. Hàm lượng caffein trong hạt cà phê Robusta khoảng 2-4%, trong khi ở cà phê Arabica chỉ khoảng 1-2%. Giống như cà phê Arabica, cây cà phê Robusta 3-4 tuổi có thể bắt đầu thu hoạch. Cây cho hạt trong khoảng từ 20 đến 30 năm.

Cà phê Robusta ưa sống ở vùng nhiệt đới, độ cao thích hợp để trồng cây là dưới 1000 m. Nhiệt độ ưa thích của cây khoảng 24-29°C, lượng mưa khoảng trên 1000 mm. Cây cà phê Robusta cần nhiều ánh sáng mặt trời hơn so với cây cà phê Arabica. Cà phê Robusta có vị chua ít hơn Arabica (độ axit thấp hơn), nhưng có vị đắng và ngái hơn Arabica.

Cây Robusta thuộc loại khỏe và cứng cáp, có sức đề kháng với bệnh dịch nên thường cho sản lượng cao hơn nhiều so với Arabica. Tuy cà phê Robusta chứa hàm lượng caffein cao hơn và có hương vị không tinh khiết bằng cà phê Cà phê Arabica, do vậy mà được đánh giá thấp hơn. Giá một bao cà phê Robusta thường chỉ bằng một nửa so với cà phê Arabica.

Các đặc trưng về mùi và vị của cà phê Robusta

Cà phê Robusta có mùi hơi gắt. Vị của cà phê Robusta nằm trong khoảng từ trung tính cho đến rất gắt. Vị của chúng thường được diễn tả là giống như bột yến mạch. Khi ngửi cà phê Robusta chưa rang sẽ thấy mùi giống như đậu phộng tươi. Mùi cà phê Robusta rang mộc nguyên chất sẽ có mùi thơm thoang thoảng. Khi ngửi thật kỹ giống như có mùi cao su bị đốt cháy.

Phân loại cà phê Robusta

Người ta phân loại cà phê robusta theo sàng, phổ biến nhất vẫn là sàng 16 và sàng 18. Sàng 16 có đường kính hạt cà phê nhân (hay kích thước lỗ sàng) là 6,30mm và sàng 18 là 7,10mm. Ngoài kích thước, các tiêu chí khác còn được tính tới là phân loại theo độ ẩm, tạp chất, tỷ lệ hạt đen vỡ và tỷ lệ hạt trên sàng.

Cà phê Robusta tại Việt Nam nhìn chung có chất lượng đồng đều và chia sẻ nhiều điểm chung do cùng tập quán canh tác. Hay Việt Nam cũng xuất khẩu tương đối nhiều cà phê sàng #13 loại R3 25% đen vỡ cho nhiều nhà máy cà phê hòa tan lớn trên thế giới.

Cà phê Robusta tại Việt Nam

Tại Việt Nam cà phê Robusta được trồng chủ yếu tại Tây Nguyên, chủ yếu tập trung vào năm tỉnh Tây Nguyên gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông và Lâm Đồng. Một số tỉnh trung du như Đồng Nai và Vũng Tàu cũng có trồng cà phê Robusta. Việt Nam có những vùng trồng cà phê robusta nổi tiếng như Pleiku, Ayun Pa, Buôn Hồ, Buôn Ma Thuột, Đắc-min hay Cư Kuin. Trong đó, nổi bật nhất là Buôn Ma Thuột, hiện được truyền thông là kinh đô cà phê của Việt Nam.

Cùng với đó, cà phê Robusta Buôn Ma Thuột cũng được quảng bá là chỉ dẫn địa lý cho cà phê Robusta chất lượng cao của Việt Nam. Ngoài ra, cà phê Robusta Long Khánh (thuộc Đồng Nai) cũng có những đặc trưng rất riêng. Đặc biệt là, một vài huyện tại Bà Rịa Vũng Tàu là một tỉnh ven biển cũng trồng được cà phê Robusta và cho kết quả năng suất tương đối tốt.

Nhìn chung, so với cà phê Arabica, sản lượng cà phê Robusta tại Việt Nam hiện nay là một con số rất lớn. Sản lượng cà phê Robusta Việt Nam vào những đợt cao điểm đạt tới 1,5 tới 1,7 triệu tấn gấp tới 25 lần sản lượng cà phê Arabica (60 ngàn tấn). Cà phê Robusta thật sự là thế mạnh của Việt Nam giúp đưa nước ta đứng số 1 thế giới về xuất khẩu cà phê Robusta.

Thói quen thưởng thức cà phê Robusta của người Việt

Có thể nói Robusta rất được ưa chuộng tại Việt Nam. Rất nhiều người uống cà phê dọc theo chiều dài đất nước yêu cà phê Robusta. Có thể là do Robusta có giá thành thấp hơn Arabica hoặc nguồn cung Robusta dồi dào hơn. Nhưng nguyên nhân chính chắc chắn xuất phát từ thói quen ẩm thực của người Việt.

Robusta được ưa chuộng tại đây đơn giản vì nó đáp ứng được các sở thích của người uống. Ẩm thực Việt Nam nổi bật với vị đậm đà do thói quen dùng nước mắm và các loại mắm. Và Robusta có vị đắng, đậm, ít chua với hàm lượng caffeine cao giúp tỉnh táo đã nhanh chóng được yêu thích bởi nhiều người. Về cách rang cũng có những khác biệt, Robusta phải được rang đậm (dark roast) hoặc cực đậm (super dark roast) và trong đa số trường hợp được tẩm thêm bơ để tạo ra vị đậm đà của cà phê pha.

Không giống phương Tây, người Việt Nam uống cà phê chậm. Cà phê sẽ được pha bằng phin và người uống sẵn lòng ngồi chờ đợi, có thể một mình hoặc nói chuyện với bạn.

Cảm ơn bạn đã lựa chọn iGuide.ai để đồng hành cùng những trải nghiệm thú vị của mình!