Khám phá văn hoá của dân tộc Cống

Người Cống ở Việt Nam được gọi là người Xá, Màng... cư trú tập trung ở khu vực Tây Bắc, chủ yếu là Lai Châu và Điện Biên. Hãy cùng iGuide.ai tìm hiểu những thông tin về dân tộc Cống, Việt Nam theo thông tin tham khảo từ Uỷ ban dân tộc Việt Nam nhé!

Nguồn gốc lịch sử

Người Cống ở Trung Quốc được xếp vào dân tộc Hà Nhì, có tên gọi là Bạch Kông. Theo các nhà nghiên cứu, có thể người Bạch Kông từ vùng Màng Là, thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc đã thiên di vào vùng Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, khu vực Tây Bắc nước ta. Vì vậy, người Cống ở Việt Nam còn có tên là người Màng. Về tộc danh: Người Cống có tên tự gọi là Xá, Cống Bó Khăm, Xắm, Khống, Mằng Là…

Dân số

Theo Kết quả điều tra thu thập thông tin về tình trạng kinh tế xã hội của 54 dân tộc thiểu số năm 2019 của Ủy ban Dân tộc Việt Nam – Tổng cục Thống kê, dân số người Cống tính đến thời điểm 1/4/2019 là 2.729 người, trong đó nam là 1.341 người, nữ là 1.388 người.

Ngôn ngữ

Người Cống thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng - Miến. Tiếng nói của họ thuộc ngữ hệ Hán - Tạng, gần hơn với tiếng Miến, cùng nhóm với các tiếng La Hủ, Phù Lá, Si La... Họ quen sử dụng tiếng Thái trong giao tiếp hằng ngày.

Phân bố địa lý

Hiện nay, có hơn 98% số người dân tộc Cống sinh sống ở khu vực Tây Bắc, chủ yếu tại Lai Châu và Điện Biên.

Nhà ở và cấu trúc gia đình

Người Cống sống trong những ngôi nhà sàn ba hay bốn gian, chỉ có một cửa ra vào và một cửa sổ ở gian giữa. Chạy dọc theo vách mặt chính của nhà có thêm một chiếc sàn nhỏ, ít có giá trị sử dụng nhưng nhà nào cũng có là đặc trưng. Gia đình Cống có cấu trúc phụ hệ.

Trang phục truyền thống

Trang phục của phụ nữ Cống khá đơn giản gồm áo, váy, dây thắt lưng, yếm, khăn đội đầu và một số đồ trang sức. Áo ngắn may bằng vải trắng hoặc màu chàm, tay áo được nối dài, mở ngực, cổ áo liền với nẹp ngực, áo không xẻ tà. Cổ áo là một dải vải đen kéo dài từ vạt áo bên phải chạy vòng qua cổ sang hết vạt áo bên trái. Dọc theo chiều dài của nẹp áo có đính đôi dây bằng sợi bông se lại hình vặn thừng để làm dây buộc. Trang phục nam giới có khăn, áo, quần may bằng vải, nhuộm chàm không trang trí.

Ẩm thực

Người Cống ăn cơm, xôi đồ, cháo, thịt chế biến các loại như luộc, nướng, treo, nấu canh, sau này có thêm cách xào, hấp. Họ cũng tiêu thụ các loại thủy sản như tôm, cua, cá ốc và các loại rau trồng, rau rừng. Một món ăn đặc biệt là Cha khả cha vàng, được nấu từ tiết lợn với lá vón vén, rau đắng, có tác dụng chữa bệnh dạ dày hay dùng khi bị đau bụng. Ngoài ra, họ có nhiều cách chế biến thực phẩm để dự trữ cho mùa nương rẫy hoặc dịp lễ tết như làm cá mắm, cá phơi khô, làm măng chua khô. Người Cống thường uống nước từ lá, rễ cây rừng. Một số thảo mộc có tác dụng an thần, dễ ngủ, kích thích tiêu hóa. Họ cũng từng trồng thuốc lá để tự cuốn.

Lễ tết và tín ngưỡng

Hàng năm, vào tháng ba âm lịch, các bản đều tổ chức lễ cúng bản trước vụ gieo hạt. Các ngả đường vào bản làm cổng, cắm dấu hiệu kiêng kỵ một ngày không ai được vào bản. Các gia đình cũng làm lễ cúng trên nương, lễ vật chỉ có cá, cua, cầu mong chim thú không phá hại. Người Cống cúng tổ tiên 2-3 đời theo phụ hệ và cúng ma bố mẹ vợ vào dịp tết.

Điều kiện kinh tế

Người Cống chủ yếu trồng trọt trên nương rẫy và canh tác ruộng nước, chăn nuôi bò lợn, nuôi cá, khai thác sản vật tự nhiên như rau củ quả, dược liệu. Họ cũng có nghề nấu rượu, đan lát. Theo “Đặc trưng cơ bản của 54 dân tộc thiểu số năm 2019” của Ủy ban Dân tộc và Tổng cục Thống kê, tỷ lệ hộ nghèo là 54,0%; hộ cận nghèo là 11,7%; tỷ lệ thất nghiệp là 0,07%. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ là 8,3%; lao động làm việc trong khu vực phi nông nghiệp là 6,8%; và lao động làm công việc quản lý hoặc CMKT bậc cao và trung là 4,1%.

Điều kiện giáo dục

Theo “Đặc trưng cơ bản của 54 dân tộc thiểu số năm 2019”, tỷ lệ người từ 15 tuổi trở lên biết đọc, biết viết chữ phổ thông là 59,3%. Tỷ lệ người đi học cấp tiểu học là 104,2%; cấp trung học cơ sở là 92,5%; cấp trung học phổ thông là 69,9%; và tỷ lệ trẻ em ngoài nhà trường là 6,5%.

Điều kiện giáo dục

Theo “Đặc trưng cơ bản của 54 dân tộc thiểu số năm 2019” do Ủy ban Dân tộc và Tổng cục Thống kê thực hiện, Tỷ lệ người từ 15 tuổi trở lên biết đọc, biết viết chữ phổ thông: 59,3%; Tỷ lệ người đi học chung cấp tiểu học: 104,2%; Tỷ lệ người đi học chung cấp trung học cơ sở: 92,5%; Tỷ lệ người đi học chung cấp trung học phổ thông: 69,9%; Tỷ lệ trẻ em ngoài nhà trường: 6,5%.

Trên đây là một số những thông tin thú vị về dân tộc Cống, Việt Nam, hãy cùng iGuide.ai lên kế hoạch khám phá, gặp gỡ và và trải nghiệm văn hoá với những con người Cống, trong thời gian tới nhé!

Nguồn:
- Các dân tộc ở Việt Nam (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật);
- Đặc trưng cơ bản của 54 dân tộc thiểu số năm 2019 (Ủy ban Dân tộc và Tổng cục Thống kê);
- Website Ủy ban Dân tộc, Website của Báo Nhân Dân;
- Kết quả điều tra thu thập thông tin về tình trạng kinh tế xã hội của 54 dân tộc Việt Nam).